Δραστηριότητες στην Τάξη

Δραστηριότητα 8 (Living Lab):
Πιο πράσινα σχολεία μέσω της καινοτομίας των μαθητών:
Μείωση της σπατάλης τροφίμων και προώθηση βιώσιμων συνηθειών

Μαθησιακοί στόχοι

Μέχρι το τέλος αυτής της δραστηριότητας του Ζωντανού Εργαστηρίου, οι μαθητές θα:

-            Κατανοήσουν την έννοια της σπατάλης τροφίμων και τον αντίκτυπό της στην κλιματική αλλαγή.

-            Αναλύσουν τις διατροφικές συνήθειες του σχολείου (καφετέρια, σνακ, μεσημεριανά γεύματα) για να εντοπίσουν κινδύνους και ευκαιρίες.

-            Συμμετέχουν σε δημοκρατικό διάλογο, συζήτηση και συνεργατική επίλυση προβλημάτων.

-            Δημιουργήσουν ρεαλιστικά πρωτότυπα Living Lab για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων και την προώθηση της βιώσιμης κατανάλωσης.

-            Συνδέσουν την περιβαλλοντική ευθύνη με αξίες της ΕΕ, όπως η βιωσιμότητα, η αλληλεγγύη και η ενεργός πολιτειότητα.

Ευθυγράμμιση με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης

Αυτή η δραστηριότητα του Living Lab ευθυγραμμίζεται με:

-            ΣΒΑ 2 – Μηδενική πείνα (μείωση της σπατάλης, ευαισθητοποίηση για την αναδιανομή τροφίμων)

-            ΣΒΑ 12 – Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή (αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων)

-            ΣΒΑ 13 – Δράση για το κλίμα (μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου)

-            Στόχος 11 – Βιώσιμες κοινότητες (το σχολείο ως βιώσιμο περιβάλλον)

Σύνδεση με τις αξίες και την ταυτότητα της ΕΕ

Η δραστηριότητα ενισχύει τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ:

-            Ανθρώπινη αξιοπρέπεια (δίκαιη πρόσβαση στα τρόφιμα, μείωση των αποβλήτων)

-            Αλληλεγγύη και ευθύνη (κοινή ευθύνη για τον πλανήτη)

-            Συμμετοχή και δημοκρατία (λύσεις με πρωτοβουλία των μαθητών)

-            Σεβασμός στους πόρους (βιώσιμη χρήση υλικών και τροφίμων)

Οι μαθητές διερευνούν πώς η βιωσιμότητα των τροφίμων συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τη στρατηγική της ΕΕ «Από το αγρόκτημα στο τραπέζι».

Ηλικία/Επίπεδο

Κάτω Γυμνάσιο (13–15)

Προηγούμενες γνώσεις/Προαπαιτούμενα

Βασική κατανόηση των ψηφιακών συσκευών, της χρήσης του διαδικτύου και της διαδικτυακής επικοινωνίας.

Διάρκεια

100 λεπτά

Μέγεθος ομάδας & Ομαδοποίηση

-            Συζήτηση με όλη την τάξη

-            Μικρές ομάδες (4–5 μαθητές)

-            Ομάδες συζήτησης (Υπέρ / Κατά)

Περιβάλλον

Παρατηρήσεις στην τάξη / στο σχολικό κυλικείο

(μικρή βόλτα στο Living Lab)

Υλικά & Πόροι

-            Χαρτί αφίσας, μαρκαδόροι

-            Φωτογραφίες ή δείγματα δεδομένων σχετικά με τα απορρίμματα τροφίμων στα σχολεία (πραγματικά ή προσομοιωμένα)

-            Βίντεο σχετικά με τη βιωσιμότητα

-            Πόροι της ΕΕ σχετικά με τα απορρίμματα τροφίμων και τη δράση για το κλίμα

-            Φορητοί υπολογιστές/ταμπλέτες

Συμμετοχή της κοινότητας/των ενδιαφερόμενων μερών (προαιρετικά)

-            Προσκαλέστε έναν εκπρόσωπο τοπικής περιβαλλοντικής ΜΚΟ

-            Μοιραστείτε τα αποτελέσματα του έργου με το προσωπικό της σχολικής καφετέριας ή τους γονείς

-            Εμπλέξτε το μαθητικό συμβούλιο στην υλοποίηση των πρωτοτύπων

Προσβασιμότητα και ένταξη

-            Οπτικό υλικό, διαγράμματα, πολύγλωσσες λέξεις-κλειδιά

-            Επιλογή εργασιών (ζωγραφική, παρουσίαση, ψηφιακός σχεδιασμός)

-            Σαφείς εισαγωγικές φράσεις για την επιχειρηματολογία

-            Ρόλοι σε ομάδες μεικτών ικανοτήτων

Περιγραφή

1.     Εισαγωγή (10 λεπτά)

Ο εκπαιδευτικός παρουσιάζει το ερώτημα-οδηγό του Living Lab:

«Πώς μπορούμε να μειώσουμε τη σπατάλη τροφίμων και να κάνουμε το σχολείο μας πιο βιώσιμο;»

Ερωτήσεις προθέρμανσης:

-            Τι είναι η σπατάλη τροφίμων και γιατί έχει σημασία;

-            Πού παρατηρείτε σπατάλη τροφίμων στο σχολείο μας;

-            Πώς σχετίζεται η σπατάλη τροφίμων με την κλιματική αλλαγή;

-            Τι αναφέρουν οι πολιτικές της ΕΕ σχετικά με τη βιώσιμη χρήση των τροφίμων;

Σύνδεση με τους ΣΒΑ 2, 12, 13.

2.     Παρουσίαση / Έρευνα (20 λεπτά)

Ο εκπαιδευτικός παρουσιάζει τους βασικούς πυλώνες των βιώσιμων διατροφικών συνηθειών:

-            Πρόληψη της αποφεύξιμης σπατάλης

-            Έξυπνη μερίδα & υπεύθυνη κατανάλωση

-            Επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση απορριμμάτων τροφίμων

-            Βιώσιμη παραγωγή και αλυσίδες εφοδιασμού

Οι μαθητές παρακολουθούν ένα σύντομο βίντεο σχετικά με τα απορρίμματα τροφίμων στην Ευρώπη.

Ερωτήσεις για συζήτηση σε ζευγάρια:

-            Ποιος σπαταλάει τρόφιμα πιο συχνά και γιατί;

-            Ποιες είναι οι αιτίες της σπατάλης στο σχολείο μας;

-            Πώς θα μπορούσαν απλές αλλαγές στη συμπεριφορά να μειώσουν τη σπατάλη;

Οι μαθητές ξεκινούν την παρατήρηση στο Living Lab (φωτογραφίες, σημειώσεις, βόλτα στην καφετέρια).

3.     Ομαδική εργασία στο Living Lab – Προσδιορισμός προβλημάτων & Συν-σχεδιασμός (30 λεπτά)

Οι ομάδες δημιουργούν μια αφίσα με τίτλο:

«Πώς μπορούμε να μειώσουμε τα απορρίμματα τροφίμων στο σχολείο μας;»

Να περιλαμβάνει:

-            Βασικές αρχές βιωσιμότητας

-            Πραγματικά προβλήματα που έχουν εντοπιστεί σε τοπικό επίπεδο

-            2–3 λύσεις του Living Lab, όπως:

o   Εκστρατεία «Πάρε ό,τι τρως»

o   Μικρότερα δίσκοι / προαιρετικά μεγέθη μερίδων

o   Τραπέζι κοινής χρήσης τροφίμων

o   Κάδος κομποστοποίησης για οργανικά απορρίμματα

o   Αφίσες ή βίντεο που προωθούν την προσεκτική διατροφή

o   Συνεργασία με το προσωπικό της καφετέριας

o   Εφαρμογές για την παρακολούθηση των απορριμμάτων

Οι ομάδες προσθέτουν σχέδια, εικονίδια και σαφή βήματα δράσης.

4.     Εξατομίκευση & Ενσωμάτωση – Συζήτηση για τους ΣΒΑ (25 λεπτά)

Θέμα συζήτησης:

«Τα απορρίμματα τροφίμων προκαλούνται κυρίως από άτομα ή από συστήματα (σχολεία, σούπερ μάρκετ, εταιρείες);»

Ομάδα Α — Οι ατομικές επιλογές προκαλούν περισσότερη σπατάλη

Ομάδα Β — Τα συστήματα και οι θεσμοί προκαλούν περισσότερη σπατάλη

Δομή:

-            Προετοιμασία (5 λεπτά)

-            Εισαγωγικές δηλώσεις (3 λεπτά η καθεμία)

-            Αντιρρήσεις και ανοιχτή συζήτηση (6–8 λεπτά)

-            Καταληκτικές δηλώσεις

Ο εκπαιδευτικός δίνει έμφαση στα εξής: σεβασμός, ισότιμη συμμετοχή, ιδέες βασισμένες σε αποδεικτικά στοιχεία, δημοκρατικός διάλογος.

5.     Παρουσιάσεις & Συντονισμός (15 λεπτά)

Κάθε ομάδα παρουσιάζει τις αφίσες της (2–3 λεπτά η καθεμία).

Ερωτήσεις για προβληματισμό:

-            Η συζήτηση άλλαξε τον τρόπο σκέψης σας;

-            Ποια λύση είναι η πιο ρεαλιστική για το σχολείο μας;

-            Πώς συνδέονται αυτές οι ιδέες με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) και τις αξίες της ΕΕ;

6.     Ανασκόπηση & Προβληματισμός (5 λεπτά)

Ερωτήσεις για το τέλος της δραστηριότητας:

«Γιατί η μείωση της σπατάλης τροφίμων είναι σημαντική για ένα βιώσιμο μέλλον;»

Αξιολόγηση

Διαμορφωτική αξιολόγηση

-            Παρατήρηση της ομαδικής εργασίας από τον εκπαιδευτικό

-            Ποιότητα της ανάλυσης της έρευνας

-            Συμμετοχή στη συζήτηση

-            Επικοινωνία με σεβασμό και χωρίς αποκλεισμούς

Συνολική αξιολόγηση (εάν ισχύει)

Κριτήρια αξιολόγησης:

-            Κατανόηση των εννοιών σχετικά με τη σπατάλη τροφίμων

-            Ρεαλισμός και δημιουργικότητα των λύσεων

-            Ποιότητα της επιχειρηματολογίας

Μαθητής

Αυτοαξιολόγηση

Σκέψεις σχετικά με:

-            Συνεισφορές

-            Απόδοση στη συζήτηση

-            Κατανόηση των ΣΒΑ 2, 12, 13

Ανατροφοδότηση από τους συμμαθητές

Ανατροφοδότηση σχετικά με:

-            Ποιότητα συνεργασίας

-            Σαφήνεια επικοινωνίας

-            Προτάσεις βελτίωσης

Τεκμηρίωση, αποδεικτικά στοιχεία και παρακολούθηση

Αποδεικτικά στοιχεία που πρέπει να συλλεχθούν

-            Αφίσες, σκίτσα πρωτοτύπων

-            Φωτογραφίες (με άδεια)

-            Σκέψεις των μαθητών

-            Ηχογραφήσεις συζητήσεων

Παρακολούθηση επιπτώσεων

-            Έρευνα πριν και μετά σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες

-            Μείωση των απορριμμάτων στην καφετέρια

-            Αυξημένη ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιωσιμότητα

Διάδοση

-            Ιστοσελίδα του σχολείου

-            Πράσινη Εβδομάδα / Ημέρα της Γης

-            Γωνιά βιωσιμότητας του Living Lab

Επόμενα βήματα

-            Δοκιμάστε μια λύση για μία εβδομάδα

-            Συνεργαστείτε με το προσωπικό της καφετέριας ή τον οικολογικό σύλλογο

-            Παρουσιάστε τα ευρήματα στη διεύθυνση του σχολείου

Σκέψεις του εκπαιδευτικού

-            Ποιες δραστηριότητες προκάλεσαν έντονο ενδιαφέρον;

-            Έδειξαν οι μαθητές καλύτερη κατανόηση της αειφορίας;

-            Πώς ενίσχυσε η συζήτηση τη δημοκρατική συμμετοχή;

-            Τι πρέπει να βελτιωθεί για τον επόμενο κύκλο;