Υλικό

Όταν ο Αμίρ έρχεται στην τάξη στη μέση της σχολικής χρονιάς, οι περισσότεροι μαθητές ξέρουν μόνο δύο πράγματα γι’ αυτόν: ήρθε από άλλη χώρα και δεν μιλάει ακόμη πολύ τη γλώσσα.

Κάποιοι εκπαιδευτικοί εξηγούν ότι η οικογένειά του έφυγε από έναν πόλεμο και ζήτησε άσυλο. Μερικοί μαθητές τον βοηθούν να βρει τις αίθουσες και του μεταφράζουν όποτε μπορούν. Άλλοι κρατούν απόσταση, όχι από κακία, αλλά επειδή δεν ξέρουν πώς να φερθούν.

Τότε εμφανίζεται μια ανάρτηση σε μια τοπική ομάδα γονέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και φτάνει γρήγορα στα κινητά των μαθητών:

«Τα σχολεία είναι ήδη γεμάτα. Γιατί να χάνουν τα δικά μας παιδιά πόρους για τους νεοφερμένους;»

Τα στιγμιότυπα οθόνης κυκλοφορούν παντού. Κάποια σχόλια είναι θυμωμένα. Άλλα είναι ευγενικά αλλά αυστηρά. Μερικοί μαθητές τα προωθούν χωρίς να γράψουν τίποτα. Άλλοι νιώθουν άβολα, όμως δεν ξέρουν πώς να απαντήσουν.

Στην τάξη, το θέμα προκύπτει σε ένα μάθημα για την ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη και τη μετανάστευση.
Ο εκπαιδευτικός δεν ρωτά «Ποιος έχει δίκιο;»
Ρωτά: «Ποια είναι τα πραγματικά ερωτήματα πίσω από αυτή την κατάσταση;»

Η τάξη τα καταγράφει:

• Ποιος έχει την ευθύνη να υποδεχτεί τους πρόσφυγες: τα σχολεία, οι χώρες ή η ΕΕ;

• Είναι η ασφάλεια πιο σημαντική από την αλληλεγγύη;

• Μπορεί κάτι να μοιάζει άδικο και παρ’ όλα αυτά να είναι σωστό;

Η τάξη αποφασίζει να μιλήσει με τον Αμίρ, με προσοχή και σεβασμό, και όχι για τον Αμίρ.
Εκείνος λέει ότι η μεγαλύτερη ανησυχία του δεν είναι τα μαθήματα, αλλά το να νιώθει αόρατος.
«Δεν θέλω ειδική μεταχείριση», λέει. «Απλώς δεν θέλω να είμαι πρόβλημα.»

Οι μαθητές εξετάζουν τι μπορεί να γίνει πραγματικά μέσα στο σχολείο τους:

• να φτιάξουν ένα σύστημα «συνοδοιπόρου» για τους νέους μαθητές που δεν μιλούν ακόμη τη γλώσσα,

• να ετοιμάσουν σύντομους πολύγλωσσους οδηγούς για την καθημερινότητα του σχολείου,

• να οργανώσουν μια ενημερωτική βραδιά, όπου τα πραγματικά στοιχεία για τη μετανάστευση θα πάρουν τη θέση των φημών.

Συζητούν επίσης όσα δεν μπορεί να αποφασίσει μόνο του το σχολείο, όπως οι νόμοι για το άσυλο ή τα σύνορα, και πώς μοιράζονται αυτές οι ευθύνες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τίποτα δεν «λύνεται» σε μια νύχτα. Κάποιοι γονείς παραμένουν επιφυλακτικοί. Κάποιοι μαθητές έχουν ακόμη αμφιβολίες. Κάτι όμως αλλάζει: ο Αμίρ δεν είναι πια θέμα συζήτησης. Είναι συμμαθητής.

Και η τάξη καταλαβαίνει ότι οι ευρωπαϊκές αξίες δοκιμάζονται όχι μόνο στα σύνορα, αλλά και μέσα στις σχολικές αίθουσες.

Ερωτήσεις για σκέψη 

1. Ποιοι φόβοι ή ποιες ανησυχίες φαίνονται σε αυτή την ιστορία και ποιες από αυτές στηρίζονται σε γεγονότα, ποιες σε απόψεις και ποιες σε ψευδείς πληροφορίες;

2. Μπορούμε να στηρίξουμε τους πρόσφυγες και ταυτόχρονα να απαντήσουμε στις ανησυχίες για τους περιορισμένους πόρους; Πώς;

3. Ποιος αποφασίζει για τη μετανάστευση σε κάθε επίπεδο (σχολείο, τοπική κοινωνία, κυβέρνηση, ΕΕ);

4. Τι σημαίνει «ανήκω» στην πράξη και όχι στη θεωρία;

5. Όταν οι άνθρωποι διστάζουν να μιλήσουν, τι βοηθά ώστε να υπάρξει διάλογος με σεβασμό και όχι σύγκρουση;