Δραστηριότητες στην Τάξη

Δραστηριότητα 7 (Living Lab):
Βελτίωση της ψηφιακής ευημερίας μέσω λύσεων υπό την καθοδήγηση των μαθητών

Μαθησιακοί στόχοι

Μέχρι το τέλος αυτής της δραστηριότητας του Living Lab, οι μαθητές θα:

-            Κατανοήσουν και περιγράψουν τις βασικές αρχές της ψηφιακής ευημερίας.

-            Αναλύουν τις ψηφιακές συνήθειες και εντοπίζουν κινδύνους όπως η υπερβολική χρήση, η απόσπαση της προσοχής, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και τα ζητήματα ιδιωτικότητας.

-            Συμμετέχουν σε δημοκρατικό διάλογο, συζήτηση και συνεργατική επίλυση προβλημάτων.

-            Δημιουργήσουν ρεαλιστικές, σχολικές λύσεις Living Lab για τη βελτίωση της ψηφιακής ευημερίας.

-            Συνδέσουν την ψηφιακή ιθαγένεια με τις αξίες, τα δικαιώματα και την υπεύθυνη συμμετοχή στο διαδίκτυο της ΕΕ.

-            Σύνδεση των βελτιώσεων στην εκπαίδευση με την ταυτότητα, τις αξίες και τα δικαιώματα της ΕΕ.

Ευθυγράμμιση με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης

Αυτή η δραστηριότητα του Living Lab ευθυγραμμίζεται με τους ακόλουθους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης:

-            ΣΒΑ 3 – Καλή υγεία και ευημερία (ψυχική υγεία, ασφαλείς ψηφιακές συνήθειες)

-            ΣΒΑ 4 – Ποιοτική εκπαίδευση (ψηφιακή παιδεία, υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας)

-            ΣΒΑ 9 – Βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές (τεχνολογία και ψηφιακή πρόσβαση)

-            ΣΒΑ 11 – Βιώσιμες κοινότητες (προαιρετικές βελτιώσεις στη γειτονιά)

-            ΣΒΑ 12 – Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή (προαιρετική μείωση των απορριμμάτων στην καφετέρια)

-            SDG 16 – Ειρήνη, δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί (ασφάλεια στο διαδίκτυο, ιδιωτικότητα, ηθική)

Σύνδεση με τις αξίες και την ταυτότητα της ΕΕ

Η δραστηριότητα ενισχύει θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ, όπως:

-            Ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ασφάλεια (προστασία και ευημερία στο διαδίκτυο)

-            Ισότητα και ένταξη (γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος)

-            Σεβασμός στη διαφορετικότητα (ασφαλής επικοινωνία στο διαδίκτυο)

-            Δημοκρατική συμμετοχή και διάλογος (υπεύθυνη ψηφιακή ιθαγένεια)

-            Ενεργός ευρωπαϊκή ιθαγένεια (δικαιώματα και υποχρεώσεις στους ψηφιακούς χώρους)

Οι μαθητές διερευνούν πώς η ψηφιακή ευημερία σχετίζεται με τα ψηφιακά δικαιώματα της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Ψηφιακή Εκπαίδευση.

Ηλικία/Επίπεδο

Κάτω Γυμνάσιο (13–15)]

Προαπαιτούμενες γνώσεις

Βασική κατανόηση των ψηφιακών συσκευών, της χρήσης του διαδικτύου και της διαδικτυακής επικοινωνίας.

Διάρκεια

100 λεπτά

Μέγεθος ομάδας & Ομαδοποίηση

-            Συζήτηση με όλη την τάξη

-            Μικρές ομάδες (4–5 μαθητές)

-            Ομάδες συζήτησης (Υπέρ / Κατά)

Περιβάλλον

Τάξη

Υλικά & Πόροι

-            Χαρτί αφίσας, μαρκαδόροι

-            Φορητοί υπολογιστές/ταμπλέτες

-            Ενημερωτικά γραφήματα για την ψηφιακή ευημερία

-            Πόροι της ΕΕ για την ψηφιακή ασφάλεια (Better Internet for Kids, Ψηφιακή Στρατηγική της ΕΕ)

-            Σχολικές έρευνες ή δεδομένα σχετικά με τον χρόνο χρήσης οθόνης (προαιρετικά)

Συμμετοχή της κοινότητας/των ενδιαφερόμενων μερών (προαιρετικά)

-            Προσκαλέστε έναν εμπειρογνώμονα ψηφιακής ασφάλειας ή εκπρόσωπο από τοπικό κέντρο πληροφόρησης της ΕΕ

-            Μοιραστείτε τα πρωτότυπα του Living Lab στον ιστότοπο του σχολείου ή στον πίνακα ανακοινώσεων της κοινότητας

-            Ζητήστε την άποψη των γονέων ή των καθηγητών ΤΠΕ

Προσβασιμότητα και ένταξη

-            Αναπαράσταση: βίντεο, οπτικό υλικό, απλοποιημένα κείμενα, πολυγλωσσικό υλικό

-            Δράση/Έκφραση: αφίσες, ενημερωτικά γραφήματα, ψηφιακές διαφάνειες, προφορικές παρουσιάσεις

-            Συμμετοχή: επιλογή ρόλων, τύποι προβλημάτων (χρόνος χρήσης οθόνης, ιδιωτικότητα, εκφοβισμός κ.λπ.)

Περιγραφή

1.     Εισαγωγή (10 λεπτά)

Ο εκπαιδευτικός παρουσιάζει τον στόχο του Living Lab:

«Σήμερα θα διερευνήσουμε πώς είναι οι υγιείς ψηφιακές συνήθειες και θα σχεδιάσουμε από κοινού λύσεις για τη βελτίωση της ψηφιακής ευημερίας στο σχολείο μας.»

Ερωτήσεις προθέρμανσης:

-            Τι σημαίνει για εσάς η «ψηφιακή ευημερία»;

-            Πώς σας βοηθά η τεχνολογία να μαθαίνετε;

-            Πότε η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας μπορεί να γίνει επιβλαβής;

-            Τι αναφέρουν οι πολιτικές της ΕΕ σχετικά με την ψηφιακή ασφάλεια και τα δικαιώματα στον κυβερνοχώρο;

Παρουσιάστε τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) που σχετίζονται με την ψηφιακή ευημερία (3, 4, 9, 16).

2.     Παρουσίαση / Έρευνα (20 λεπτά)

Ο εκπαιδευτικός εξηγεί τους βασικούς πυλώνες της ψηφιακής ευημερίας:

-            Υγιής χρήση (ισορροπία χρόνου χρήσης οθόνης, διαλείμματα, ύπνος)

-            Ασφάλεια (ιδιωτικότητα, διαδικτυακός εκφοβισμός, ασφαλής επικοινωνία)

-            Ψηφιακή παιδεία (αξιολόγηση πηγών, αποφυγή παραπληροφόρησης)

-            Ένταξη (ίση πρόσβαση στην τεχνολογία)

Οι μαθητές παρακολουθούν ένα σύντομο βίντεο σχετικά με την ψηφιακή ευημερία.

Ερωτήσεις για συζήτηση:

-            Ποιοι μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην υγιή χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας;

-            Ποιες ψηφιακές προκλήσεις υπάρχουν στο σχολείο μας (π.χ. απόσπαση της προσοχής, διαδικτυακός εκφοβισμός);

-            Πώς μπορεί η τεχνολογία να χρησιμοποιηθεί με πιο ασφαλή και ουσιαστικό τρόπο;

Οι μαθητές ξεκινούν τις παρατηρήσεις στο Living Lab.

3.     Ομαδική εργασία στο Living Lab – Προσδιορισμός προβλημάτων και συν-σχεδιασμός (30 λεπτά)

Οι ομάδες δημιουργούν μια αφίσα/οπτικό υλικό με τίτλο:

«Πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την ψηφιακή ευημερία στο σχολείο μας;»

Να περιλαμβάνει:

-            Βασικές αρχές ψηφιακής ευημερίας

-            Πραγματικά προβλήματα (π.χ. υπερβολική χρήση κινητού τηλεφώνου, έλλειψη ύπνου, παραπληροφόρηση)

-            2–3 πρακτικές λύσεις Living Lab, π.χ.:

o   Ζώνες χωρίς κινητά τηλέφωνα

o   Πρόγραμμα «Digital Balance Buddy» μεταξύ συνομηλίκων

o   Εκστρατείες ευαισθητοποίησης

o   Εργαστήρια ασφαλούς περιήγησης

o   Προκλήσεις ψηφιακής αποτοξίνωσης

o   Προαιρετικό διαθεματικό: μείωση των απορριμμάτων στην καφετέρια ή βελτιώσεις στη γειτονιά

Οι ομάδες προσθέτουν οπτικά στοιχεία, σλόγκαν, εικονίδια.

4.     Εξατομίκευση & Ενσωμάτωση – Συζήτηση για τους ΣΒΑ (25 λεπτά)

Θέμα συζήτησης:

«Η τεχνολογία βελτιώνει ή βλάπτει την ευημερία των μαθητών;»

Ομάδα Α – Η τεχνολογία βελτιώνει την ευημερία

Ομάδα Β – Η τεχνολογία βλάπτει την ευημερία

Δομή της συζήτησης:

-            5 λεπτά: προετοιμασία

-            3 λεπτά ανά ομάδα: εισαγωγικές δηλώσεις

-            Αντιρρήσεις + ανοιχτή συζήτηση (6–8 λεπτά)

-            Καταληκτικές δηλώσεις

Έμφαση του εκπαιδευτικού:

-            σεβασμός στην επικοινωνία

-            συλλογιστική βασισμένη σε αποδεικτικά στοιχεία

-            δημοκρατικός διάλογος

-            ισότιμη συμμετοχή

5.     Παρουσιάσεις & Ενσωμάτωση (15 λεπτά)

Οι ομάδες παρουσιάζουν τις αφίσες τους (2–3 λεπτά η καθεμία).

Ερωτήσεις για προβληματισμό:

-            Η συζήτηση άλλαξε την άποψή σας;

-            Ποιες λύσεις αντανακλούν καλύτερα τους ΣΒΑ και τις αξίες της ΕΕ;

-            Ποια ιδέα είναι η πιο ρεαλιστική για ένα πρωτότυπο Living Lab;

6.     Ανασκόπηση & Προβληματισμός (5 λεπτά)

Ερώτηση για το ερωτηματολόγιο εξόδου:

«Γιατί η ψηφιακή ευημερία είναι σημαντική για ένα βιώσιμο και υγιές μέλλον;»

Αξιολόγηση

Διαμορφωτική αξιολόγηση

-            Παρατήρηση της συνεργασίας από τον εκπαιδευτικό

-            Ποιότητα των απαντήσεων στην έρευνα

-            Συμμετοχή στη συζήτηση

-            Επικοινωνία με σεβασμό και ασφάλεια

Συνολική αξιολόγηση (εάν ισχύει)

Κριτήρια αξιολόγησης:

-            Ακρίβεια των εννοιών της ψηφιακής ευημερίας

-            Συνάφεια των εντοπισμένων προβλημάτων

-            Σκοπιμότητα των προτεινόμενων λύσεων του Living Lab

-            Ποιότητα των επιχειρημάτων της συζήτησης

Φοιτητής

Αυτοαξιολόγηση

Σύντομη ανασκόπηση σχετικά με:

-            Προσωπική συμβολή

-            Απόδοση στη συζήτηση

-            Κατανόηση της ψηφιακής ευημερίας και των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης

Ανατροφοδότηση από τους συμμαθητές

-            Πόσο καλά συνεργαστήκαμε;

-            Τι έμαθα από την ομάδα μου;

-            Πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τη λύση του Living Lab;

Τεκμηρίωση, αποδεικτικά στοιχεία και παρακολούθηση

Στοιχεία που πρέπει να συλλεχθούν

-            Αφίσες και σκίτσα πρωτοτύπων

-            Ηχογραφήσεις συζητήσεων

-            Σκέψεις των μαθητών

-            Φωτογραφίες (με άδεια)

Παρακολούθηση επιπτώσεων

-            Έρευνα πριν και μετά σχετικά με τις ψηφιακές συνήθειες

-            Αλλαγή στάσης των μαθητών προς την υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας

-            Αυξημένη ευαισθητοποίηση σχετικά με τις ψηφιακές αξίες της ΕΕ

Διάδοση

-            Ιστοσελίδα του σχολείου

-            Εκδηλώσεις του Europe Direct ή της Ημέρας για ένα Ασφαλέστερο Διαδίκτυο

-            Γωνιά Living Lab ή πίνακας ανακοινώσεων

Επόμενα βήματα

-            Δοκιμάστε μία λύση (πιλοτική εβδομάδα)

-            Συνεργαστείτε με καθηγητές ΤΠΕ, ΜΚΟ ή γονείς

-            Παρουσίαση των αποτελεσμάτων στη διεύθυνση του σχολείου

Σκέψεις του εκπαιδευτικού

-            Ποιες δραστηριότητες προκάλεσαν τη μεγαλύτερη συμμετοχή;

-            Έδειξαν οι μαθητές καλύτερη κατανόηση της ψηφιακής ευημερίας;

-            Σε ποιο βαθμό η συζήτηση ενίσχυσε τη δημοκρατική συμμετοχή;

-            Ποιες βελτιώσεις μπορούν να γίνουν για τον επόμενο κύκλο του Living Lab;