Εκπαιδευτικό Υλικό

Η κλιματική αλλαγή είναι ένα παγκόσμιο ζήτημα και ταυτόχρονα ένα πρόβλημα κάθε χώρας: 

• Η ΕΕ αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

• Η υπερθέρμανση του πλανήτη επηρεάζει έντονα το παγκόσμιο κλίμα και τη βιοποικιλότητα και αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο.

Για παράδειγμα, ο γεωργικός τομέας επηρεάζεται από τις μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες:

• ξηρασίες

• επισιτιστική ανασφάλεια 

• πλημμύρες και καύσωνες

• η άνοδος της στάθμης της θάλασσας που προκαλείται από το λιώσιμο των παγετώνων (τεράστιες μάζες πάγου)

• απειλεί τις θέσεις εργασίας εκατομμυρίων εργαζομένων στον αγροτικό τομέα

Η ΕΕ διαθέτει την ευθύνη, τη θέση, τη δύναμη και τους πόρους για να επηρεάσει την κλιματική αλλαγή:

• Η ΕΕ μπορεί να αλλάξει τις παγκόσμιες οικονομικές δομές, οι οποίες είναι επιβλαβείς για το περιβάλλον.

• Η ΕΕ έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο βιώσιμου οικονομικού μοντέλου που προστατεύει το περιβάλλον.

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί περιβαλλοντική κρίση και πολιτική και οικονομική πρόκληση για την ΕΕ:

• Από τη μία πλευρά, η ΕΕ έχει θέσει πράσινους στόχους στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.

• Από την άλλη πλευρά, η ΕΕ αντιμετωπίζει την έλλειψη πρώτων υλών όπως το λίθιο, ο γραφίτης και το κοβάλτιο σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η πράσινη μετάβαση αποκαλύπτει διχασμό μεταξύ των κρατών μελών:

• Οι διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές δομές οδηγούν σε άνιση πρόοδο και κατανομή του βάρους.

• Αυτές οι ανισορροπίες απειλούν τη συνοχή της ΕΕ.

• Οι Ευρωπαίοι αγρότες αντιμετωπίζουν πιέσεις από τον ανταγωνισμό και τις παγκόσμιες εμπορικές συμφωνίες.

• Πολλοί αγρότες αισθάνονται παραμελημένοι, γεγονός που προκαλεί οργή και αναταραχές στην κοινωνία.

• Η ΕΕ πρέπει να λάβει προσεκτικές αποφάσεις σχετικά με την πράσινη μετάβαση, προκειμένου να προστατεύσει την ενότητα και την αυτονομία.

«Αποκαρβονισμός»: Ο κύριος στόχος για ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον είναι η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

«Κλιματικά ουδέτερη ήπειρος»: Σήμερα η ΕΕ είναι αποφασισμένη να γίνει η πρώτη «κλιματικά ουδέτερη ήπειρος» έως το 2050.

Για να επιτευχθεί αυτό, η πράσινη μετάβαση σημαίνει την απομάκρυνση από ορισμένες παραδοσιακές πρώτες ύλες και τη χρήση νέων υλικών που συνήθως βρίσκονται σε άλλες αγορές.

• Η Ευρώπη επιθυμεί να μειώσει την εξάρτησή της από εξωτερικούς προμηθευτές ενέργειας και να χρησιμοποιήσει αντ' αυτού τις δικές της ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

• Ταυτόχρονα, οι ευρωπαϊκές επενδύσεις στον τομέα της εξόρυξης και της παραγωγής πρώτων υλών στις χώρες του Νότου συνεχίζονται.

• Για την επίτευξη μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, η προσοχή εστιάζεται στις επενδύσεις σε περιοχές πλούσιες σε λίθιο. 

• Οι αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της μεγάλης κλίμακας εξόρυξης πρώτων υλών στις χώρες προέλευσης δεν πρέπει να αγνοηθούν.

Το παράδειγμα της εξόρυξης λιθίου:

Στη Λατινική Αμερική, η εξόρυξη λιθίου προκάλεσε έλλειψη νερού, ρύπανση, ζημιά στα τοπικά οικοσυστήματα και εκτόπιση των τοπικών κοινοτήτων.

Είναι απαραίτητο η ΕΕ να επικεντρωθεί στην εξεύρεση λύσεων για τις περιβαλλοντικές προκλήσεις και να μην μετατοπίζει ή μεταφέρει τα προβλήματα σε άλλες περιοχές. Είναι επίσης απαραίτητο η ΕΕ να το πράξει με επίκεντρο την κοινωνική δικαιοσύνη, ώστε να μην δημιουργηθεί ένα σύστημα στο οποίο οι πλούσιοι και τα πλούσια κράτη θα μπορούν να συνεχίσουν να μολύνουν τον πλανήτη, ενώ οι λιγότερο ευκατάστατοι και οι γυναίκες θα καταλήγουν να αναλαμβάνουν το έργο του καθαρισμού.

Υπάρχουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ όσον αφορά την πράσινη μετάβαση.

Ορισμένες χώρες της ΕΕ ενδέχεται να αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες στη μείωση των παραδοσιακών αλυσίδων εφοδιασμού ενέργειας. Για παράδειγμα, ορισμένες οικονομίες: 

• ενδέχεται να εξαρτώνται περισσότερο από τα ορυκτά καύσιμα σε σχέση με άλλες.

• Πολλές έχουν λιγότερη πρόσβαση σε σύγχρονη, πιο φιλική προς το κλίμα τεχνολογία. 

• Οι οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα θα επηρεαστούν περισσότερο από την αύξηση των τιμών της ενέργειας. 

• Ορισμένοι οικονομικοί τομείς ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο από άλλους από μέτρα, όπως οι φόροι άνθρακα. 

Υπάρχει δυσαρέσκεια από τους πολίτες για τις πολιτικές που στοχεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές ανισότητες και τις ανάγκες των πολιτών. Η μετάβαση σε πιο πράσινους στόχους πρέπει να γίνει σταδιακά, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των πολιτών κάθε περιοχής. 

Τα ακροδεξιά κόμματα επικρίνουν όλες τις αποφάσεις της ΕΕ και πολλά κόμματα απορρίπτουν οποιαδήποτε συζήτηση για τις πολιτικές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των συζητήσεων για το κλίμα και το περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο, υπάρχουν άνθρωποι που αντιτίθενται στις δράσεις για το κλίμα. 

Συνοψίζοντας:

• Η ΕΕ αντιμετωπίζει πιέσεις να αναλάβει δράση και να αποτρέψει την επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής και τις ακόμη σοβαρότερες επιπτώσεις της στους πολίτες της. 

• Τα μέτρα για το κλίμα επηρεάζονται από πολιτικούς, παγκόσμιους και οικονομικούς λόγους. 

• Η κλιματική κρίση προσφέρει ευκαιρίες για νέες μορφές συνεργασίας εντός της Ένωσης.

• Η επιτυχία της ΕΕ στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής εξαρτάται από την κοινή ανάληψη ευθύνης των κρατών μελών για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

• Ακολουθώντας μια κοινή πολιτική πορεία, η ΕΕ μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις παγκόσμιες προσπάθειες για την προστασία του περιβάλλοντος.