Εκπαιδευτικό Υλικό

Τι είναι ο ευρωσκεπτικισμός;

Ο όρος ευρωσκεπτικισμός αναφέρεται σε μια γενική δυσπιστία απέναντι στην ΕΕ ως πολιτικό εγχείρημα.

Η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ το 2016 (Brexit) αποτέλεσε το αποκορύφωμα του ευρωσκεπτικισμού και της παραπληροφόρησης και πυροδότησε μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την ΕΕ και τον ρόλο της, μειώνοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τα πολιτικά θεσμικά όργανα.

Η έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών συνδέεται με:

• Τις αυξανόμενες ανισότητες στις οικονομικές ευκαιρίες.

• Την αποδυνάμωση της κοινωνικής ασφάλειας. 

• Ασαφή ρύθμιση σε θέματα μετανάστευσης.

Πολλοί πολίτες επικρίνουν τα πολιτικά όργανα για την έλλειψη σωστής διακυβέρνησης και για το ότι δεν προσφέρουν λύσεις στα καθημερινά προβλήματα των ανθρώπων, καθώς αυτοί επηρεάστηκαν από την επιβράδυνση της οικονομίας και την αύξηση του πληθωρισμού. Ορισμένα κόμματα του πολιτικού φάσματος σε όλη την Ευρώπη χρησιμοποίησαν την ΕΕ ως παράδειγμα κακής διακυβέρνησης, συχνά για να αποφύγουν τον έλεγχο των εθνικών και εσωτερικών πολιτικών. Συχνά η ΕΕ παρουσιάζεται ως μια απομακρυσμένη πολιτική δομή που δεν λογοδοτεί σε κανέναν και λαμβάνει αποφάσεις για τη ζωή των πολιτών χωρίς εξουσία. Ορισμένα πολιτικά κόμματα και μέσα ενημέρωσης κατηγορούν την ΕΕ για έλλειψη διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων και ισχυρίζονται ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν καμία εξουσία.

Αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια: η ΕΕ διαθέτει το μοναδικό υπερεθνικό κοινοβούλιο στον κόσμο, όπου οι πολίτες εκλέγουν απευθείας τους εκπροσώπους τους. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένας κλάδος της ΕΕ που μοιάζει με κυβέρνηση, αποτελείται από αξιωματούχους από όλα τα κράτη μέλη και εγκρίνεται ή απορρίπτεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι ένας διακυβερνητικός θεσμός που αποτελείται από υπουργούς από κάθε κράτος μέλος και λειτουργεί με ομοφωνία. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι χώρες έχουν το ίδιο δικαίωμα να αντιταχθούν στη νομοθεσία. Επίσης, όλες οι χώρες έχουν εκπροσώπους στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη εκπροσωπούνται άμεσα σε δύο από τους τρεις θεσμούς, ενώ οι πολίτες εκπροσωπούνται σε έναν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και σε δύο ακόμη έμμεσα μέσω των κυβερνήσεών τους. 

Δεδομένου ότι η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμια ζητήματα, οι πολίτες της ΕΕ μπορούν να συμμετέχουν πιο ενεργά και να επικρίνουν το γεγονός ότι δεν έχουν την ευκαιρία να εκλέξουν άμεσα τους εκπροσώπους της ΕΕ. 

Ο ευρωσκεπτικισμός δεν ξεκίνησε με το Brexit, αλλά υπήρχε πολύ πριν από αυτό. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, περισσότερες χώρες εντάχθηκαν στην ΕΕ και υπήρξαν έντονες αντιδράσεις σχετικά με: 

• Πολλαπλές κουλτούρες

• Τη μετανάστευση 

Η συμμετοχή σε διάλογο και η κριτική διαφορετικών απόψεων αποτελούν μέρος της δημοκρατίας. 

Όλοι οι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν διαφορετικές απόψεις και να ασκούν κριτική, με στόχο την εξεύρεση καλύτερων λύσεων.

Ωστόσο, ο ευρωσκεπτικισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο και να αξιοποιηθεί για την παραπληροφόρηση. Ο σκεπτικισμός είναι υγιής όταν βασίζεται σε γεγονότα και προάγει τη δημοκρατική πρακτική και τον διάλογο. Η ΕΕ πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και τις ανησυχίες των πολιτών και να τους παρέχει περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής.