Öğrenme materyali
4. Kavramlardan Uygulamaya
Öğretmenler, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını (SKA'lar) eğitime katmak için üst düzey AB politika çerçeveleri ile yerel ve somut topluluk sorunları arasında köprü kurmada önemli bir rol oynayabilir. Bu yaklaşımın üç ana adımı vardır: Avrupa arka planını anlamak, yerel ortamı değerlendirmek ve ilgili SKA'ları seçmek.
1. AB Düzeyindeki Çerçeveler ve Temel İlişki
BM'nin 17 SKA'sı, Avrupa Birliği'nin (AB) temel ilkeleri ve kimliğiyle yakından bağlantılıdır; dayanışma, işbirliği, insan onuru ve eşitlik gibi ortak değerleri yansıtır.
Bütünleşik AB Stratejileri:
AB, SKA'ları stratejik çerçevelerine düzenli biçimde katar ve sürdürülebilirlik hedeflerinin bütün üye ülkelerde tutarlı biçimde ele alınmasını sağlar (Avrupa Komisyonu 2022). Kavramsal temeli oluşturan en önemli AB çerçeveleri şunlardır:
• Avrupa Yeşil Mutabakatı (EGD): AB'nin 2050'ye kadar iklim nötr olmayı amaçlayan kapsamlı politika çerçevesidir; Temiz Enerji (SKA 7), İklim Eylemi (SKA 13) ve Sürdürülebilir Şehirler (SKA 11) gibi amaçları doğrudan destekler. EGD kapsamındaki Adil Geçiş Fonu gibi girişimler, geçiş sürecinde kırılgan toplulukların korunmasını sağlar.
• GreenComp: Bu Avrupa sürdürülebilirlik yetkinlik çerçevesi, sürdürülebilir yaşam ve eylem için gereken becerileri, bilgiyi ve değerleri AB'nin adalet ve kapsayıcılık ilkeleriyle uyumlu biçimde tanımlar.
• Global Gateway: Bu AB stratejisi; sürdürülebilir altyapı, dijital dönüşüm ve temiz enerji için kalkınma finansmanı sağlayarak SKA'ların uluslararası düzeyde hayata geçirilmesini destekleyen küresel bir yatırım stratejisidir.
2. Yerel Bağ ve Kavramların Yerele Uyarlanması
El kitabı (WP2 kapsamında), eğitimcilerin SKA'ları evrensel bir çerçeve olarak tanıtıp ardından Avrupa ortamıyla ilişkilendirmedeki rolünü öne çıkarır ve AB değerlerinin (örneğin demokrasi ve etkin vatandaşlık) bu amaçları nasıl güçlendirdiğini vurgular (Oxfam 2016).
«Glokal» Bağlantı
Uygulamanın anahtarı, okulların «glokal» bağlantı noktaları olarak çalışması; yani Avrupa'nın çevresel ve toplumsal ilkelerini yerel koşullara uyarlanmış günlük uygulamalara dönüştürmesidir.
Yerel bağı gösteren örnekler:
• Macaristan: Ulusal Sürdürülebilirlik Tema Haftası kapsamında öğrenciler; atık azaltma (SKA 12), biyoçeşitlilik yürüyüşleri (SKA 15) ve dijital yenilik (SKA 9) gibi yerel etkinliklerle SKA'larla bağ kurar.
• Litvanya: Binyıl Okulları girişimi, coğrafi ya da sosyoekonomik durumdan bağımsız olarak eşit eğitim fırsatları sağlar (SKA 4).
• Türkiye: Yerel Yeşil Mutabakat Eylem Planı temelinde, kent bahçeciliği gibi yerel projeler yerel gıda güvenliğine hizmet eder (SKA 2, 11, 12); bu da doğrudan AB hedefleriyle uyum demektir (Ozdemir, A. (2019), Sikri, K. (2025)).
Sorunları Keşfetmek ve Yaşayan Laboratuvarlar
İlgili sorunlar birlikte üretim yoluyla belirlenir. Öğretmenler; kaynakları ve ihtiyaçları haritalandırarak, yerel yönetimler ve kuruluşlarla işbirliği yaparak öğrencileri yerel bağlamı tanımaya özendirir.
Bu tür Problem Tabanlı Öğrenme (PBL) işbirlikleri, öğrencilerin yerel sorunları «öğrenme laboratuvarlarına» (Yaşayan Laboratuvarlar) dönüştürmesine imkân verir; örneğin yerel atık yönetimi ya da iklim değişikliğine dayanıklılık konularını inceleyerek.
3. Öncelikli SKA'ları Seçmek
Okul etkinliklerinin etkili ve odaklı olması için el kitabı, öncelik belirlemeye dair somut öneriler sunar.
Karar Verme Süreci
Öncelikli SKA'ların seçiminde şu ilkeler yol gösterici olmalıdır:
1. Topluluk İhtiyaç Analizi: En önemli adım, yerel paydaşlarla birlikte topluluğun ihtiyaçlarını ve güçlü yanlarını değerlendirmektir. SKA'lar (örneğin iklime duyarlı bölgelerde SKA 13 ya da okuryazarlık oranı düşük topluluklarda SKA 4) yerel gerçeklere uyarlanmalıdır.
2. Hedef Alan Seçmek: Yerel bağlamı anladıktan sonra eğitimciler ve öğrenciler temel bir sürdürülebilirlik teması (örneğin enerji yoksulluğu ya da biyoçeşitlilik kaybı) belirlemeli ve bunu üstesinden gelinebilir alt başlıklara ayırmalıdır.
3. Öğrencileri Sürece Katmak: Öğrencilerin söz sahibi olma duygusunu ve sorumluluk bilincini artırmak için karar verme sürecine katılmaları gerekir.
4. Dönüşümlü Yaklaşım: Bütünlüklü bir kavrayış için, projelerin odaklandığı amaçların dönüşümlü olması önerilir; böylece Toplumsal Cinsiyet Eşitliği (SKA 5) ya da Sudaki Yaşam (SKA 14) gibi daha az ele alınan amaçlar dahil bütün SKA yelpazesi kapsanır.
5. Birden Çok SKA'yı Bağlamak: Amaçlar sistem düzeyinde birbirine bağlı olduğu için çoğu proje kaçınılmaz olarak birden çok SKA'ya değinir (örneğin sıfır atık kampanyaları SKA 12, SKA 13 ve SKA 15'i etkiler).
AB çerçevelerini temel alan ve ardından bunları ortaklıklar ile öğrenci önderliğindeki projeler aracılığıyla yerel bağlama yerleştiren bu yapı, eğitimin yalnızca içerik aktarmak değil, aynı zamanda öğrencileri bilinçli ve sorumlu biçimde harekete geçmeye güçlendirmek olmasını sağlar (Avrupa Komisyonu 2019, 2022, 2023; Avrupa Sürdürülebilir Kalkınma Forumu 2022).