Öğrenme materyali

1. Giriş

Sen de Avrupa'sın! – SKA'lar ile Avrupa Kimliği Arasındaki İlişki

 Dünyayı kurtarmanın okulla ne ilgisi var? Hem de çok.

Avrupa'da ve dünyada giderek daha fazla genç, kendi seçimlerinin, fikirlerinin ve eylemlerinin gezegenin geleceğini de etkileyeceğini fark ediyor. Pek çok insan; iklim değişikliği, yoksulluk, eşitsizlik ve çevre tahribatı gibi acil küresel sorunlarla uğraşmanın yalnızca yetişkinlere ve hükümetlere bırakılamayacağını düşünüyor. İşte burada Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA'lar) önem kazanıyor (BM 2015).

17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı (SKA), Birleşmiş Milletler'in 2015'te kabul ettiği bu amaçlar, 2030'a kadar daha sürdürülebilir, daha adil ve daha barışçıl bir dünya için herkese ortak bir hedef sunar. Yoksulluk, açlık, eğitime erişim, temiz su, toplumsal cinsiyet eşitliği, sorumlu tüketim, iklim eylemi ve ülkelerle işbirliği gibi bütün dünyayı ilgilendiren büyük sorunları ele alırlar. Bu amaçlar uzak siyasi fikirler değildir. Gençlerin bugününü ve geleceğini doğrudan etkilerler. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Şekil 1'de gösterilmiştir.

Şekil 1: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (Kaynak: BM https://unis.unvienna.org/unis/en/topics/sustainable_development_goals.html)

SKA'lar çok farklı alanları kapsar, ama birkaç ana başlıkta toplanabilir. Bu başlıklardan bazıları toplumsal adalet ve eşitliküzerine odaklanır; örneğin yoksulluğa son vermek, eğitimi geliştirmek, eşitsizlikleri azaltmak ve toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklemek. Bazıları çevreyleilgilenir; ekosistemleri korumak, iklim değişikliğine karşı harekete geçmek ve temiz suyu güvence altına almak ister. Üçüncü bir grup ise ekonomik ve toplumsal kalkınmaüzerine çalışır; buna erişilebilir enerji, insana yakışır ve iyi işler, yeni fikirler, doğaya dayalı çözümlerle çevre dostu şehirler ve sorumlu tüketim dahildir. Son olarak birlikte çalışmak ve ortaklıklar kurmak gerekir, çünkü insanlar ve ülkeler kalıcı değişimi tek başlarına yaratamaz.

Bu öğrenciler için neden önemli? SKA'lar önemlidir, çünkü gençlerin içinde yaşayacağı ve değiştireceği dünyayla ilgilidir. Öğrenciler bunları öğrenerek küresel sorunları daha iyi anlar, kendi sorumlulukları üzerine düşünür ve küçük adımların bile büyük fark yaratabileceğini görür.

Bu aynı zamanda Avrupalıolmanın da önemli bir parçasıdır. Avrupa kimliğini temsil eden şeyler yalnızca bayrak ve marş değildir. Avrupa kimliği aynı zamanda dayanışma, insan hakları, demokrasi, çeşitlilik ve sürdürülebilirlikgibi değerlere dayanır. Bu değerler sadece fikir değildir; insanların seçimlerinde ve topluluklarındaki yaşayışlarında kendini gösterir (AB Komisyonu 2014; Erasmus+ ve Avrupa Dayanışma Birliği, 2024).

Dayanışma birbirine yardım etmek ve kimsenin geride kalmamasını sağlamak demektir. Bu pek çok düzeyde olabilir: Avrupa ülkelerinin birlikte çalışmasından, insanların okulda ya da yerel topluluklarda yaptığı küçük şeylere kadar; örneğin başkalarına yardım etmek, dışlanmaya karşı durmak ya da herkesin katılabilmesini sağlamak (European Centre for Development Policy Management, 2023).

İnsan hakları uyruğu, cinsiyeti, dini ya da toplumsal geçmişi ne olursa olsun herkesin sahip olduğu temel hak ve özgürlüklerdir. Bunlar arasında eğitim hakkı, ifade özgürlüğü, eşit muamele görme hakkı ve mahremiyet hakkı gibi haklar vardır (İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, 1948). Avrupa Birliği'nin temel fikirlerinden biri insan haklarına saygıdır.

Demokrasi insanların düşüncelerini söyleyebilmesi ve hayatlarını etkileyen kararlara katılabilmesi demektir. Öğrenciler demokrasiyi zaten okul topluluklarında, öğrenci meclislerinde, tartışmalarda ve hep birlikte karar verdiklerinde görebilir. Demokrasi yalnızca oy vermek değildir; aynı zamanda sorumluluk almak, katılmak ve başkalarına saygı göstermektir.

Bir başka önemli Avrupa değeri Çeşitliliktir. Avrupa Birliği pek çok ülkeden, kültürden ve dilden oluşur; ama temel fikri «Çeşitlilik İçinde Birlik»tir. Bu, farklı olmanın kötü değil, iyi bir şey olduğu anlamına gelir. Başkalarını tanımak ve farklı bakış açılarına açık olmak, Avrupa'yı daha bağlı ve daha kucaklayıcı bir yer yapar.

SKA'lar ile Avrupa değerleri birbirini iyi tamamlar ve güçlendirir. Örneğin, SKA 4: Nitelikli Eğitim fırsat eşitliği ilkesine dayanır. SKA 5: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği herkesin saygı görmesi ve aynı haklara sahip olması fikrini destekler. SKA 13: İklim Eylemi Avrupa'nın çevreye duyarlı olma ve iklim değişikliği konusunda sorumlu davranma sözüyle yakından ilgilidir (Oxfam 2016; New Line Inst. 2024; Avrupa Komisyonu 2025). SKA 16: Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar Avrupa'da demokrasinin, barışın ve hukukun üstünlüğünün ne kadar önemli olduğunu gösterir.

SKA'lar için çalışmak, öğrencilerin Avrupa değerlerini hayata geçirmesinin de bir yoludur. Böylece sürdürülebilirliğin, eşitliğin ve topluluk yaşamının etkin bir parçası olmak, aynı zamanda Avrupa vatandaşı olmanın da bir yoludur.

Gençlerin bunu yapabilmesi için pek çok farklı beceriye ve tutuma ihtiyacı var. Bunlardan bazıları şunlardır: etkin vatandaş olmak, inisiyatif almak, demokratik düşünmek, birlikte çalışmak, çevreye karşı sorumlu olmak, geleceği düşünmek, dünyada olup bitenin farkında olmak, başka kültürlere duyarlı olmak, sürdürülebilirliği bilmek, sistemleri bir bütün olarak düşünmek ve ortak değerlere dayanarak karar vermek. Bu «süper güçler» özel yetenekler değildir. Öğrenerek, birlikte çalışarak ve harekete geçerek bu becerileri geliştirebilirsin.

Öğrenciler pek çok farklı yolla katılabilir. Okullar; enerji tasarrufu kampanyaları, ayrı atık toplama, topluluk bahçeleri ya da poster, podcast ve gösteri gibi yaratıcı projelerle sürdürülebilirlik ve çeşitlilik konusunda farkındalık yaratacak etkinlikler planlayabilir. Öğrenciler ayrıca Erasmus+ ya da eTwinning gibi uluslararası programlara katılabilir ve dünyanın dört bir yanındaki gençlerle fikirlerini ve deneyimlerini paylaşabilir.

Akılda tutulması gereken en önemli mesaj şudur: gençler, ne kadar küçük olurlarsa olsunlar fark yaratır. SKA'lar yalnızca siyasetçilerin ve dünya çapındaki kuruluşların hedefleri değildir. Öğrencilere de öğrenme, katılma ve bir şeyler yapma fırsatı verirler. Avrupa kimliği geçmişten ibaret değildir. Aynı zamanda gelecekle ve gençlerin yaşamayı seçtiği değerlerle ilgilidir.

Öğrenciler; eleştirel düşünerek, sorumlu davranarak ve topluluklarına katılarak Avrupa'yı daha sürdürülebilir ve daha kucaklayıcı bir yer yapmaya şimdiden yardım ediyor.