Εκπαιδευτικό Υλικό

5. Τύποι περιπτώσεων και τι κάνουμε ή δεν κάνουμε

Σε σχολεία σε όλη την Ευρώπη εμφανίζονται ξανά και ξανά παρόμοια Living Labs, και έτσι σχηματίζονται μοτίβα, δηλαδή ορισμένοι τύποι Living Lab. Οι περιπτώσεις που ακολουθούν δεν σε δεσμεύουν να φτιάξεις κάτι ίδιο. Θέλουν να ανοίξουν τη φαντασία σου, δείχνοντας πόσες κατευθύνσεις μπορεί να πάρει η μεθοδολογία. Τα πετυχημένα πρότζεκτ του παρελθόντος λειτουργούν ως οδικοί χάρτες για τη δική σου ομάδα και σε βοηθούν να κάνεις πιο έξυπνα βήματα, φτάνοντας πιο γρήγορα στον στόχο και αποφεύγοντας συνηθισμένες παγίδες!

●       Πιλοτικές δράσεις οικολογικού σχολείου. Παραδείγματα: εξοικονόμηση ενέργειας, όπου οι τάξεις δοκιμάζουν τρόπους να μειώσουν το ρεύμα, και διαλογή απορριμμάτων, με νέες ετικέτες στους κάδους, αλλαγή θέσης τους ή αλλαγή στην ώρα καθαρισμού. Οι ομάδες παρακολουθούν έναν απλό δείκτη, όπως οι εβδομαδιαίες κιλοβατώρες ή ο ρυθμός που γεμίζουν οι κάδοι, και παρουσιάζουν τα αποτελέσματα σε εκδήλωση του σχολείου ή σε πίνακα στον διάδρομο. Οι δράσεις αυτές συνδέονται καθαρά με τους ΣΒΑ, όπως ο ΣΒΑ 7 «Φθηνή και καθαρή ενέργεια» και ο ΣΒΑ 12 «Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή», και συχνά ταιριάζουν με τα τοπικά σχέδια για το κλίμα. Δίκτυα όπως το ENoLL μοιράζονται αντίστοιχες περιπτώσεις από σχολεία και πόλεις, ώστε να δανειστείς και να προσαρμόσεις ιδέες (ENoLL, n.d.). 

●       Πιλοτικές δράσεις κοινωνικής δικαιοσύνης. Τέτοια πρότζεκτ εστιάζουν στην προσβασιμότητα, για παράδειγμα καλύτερη σήμανση ή διάταξη αίθουσας που εξυπηρετεί χρήστες αμαξιδίου, ή στην ένταξη των συμμαθητών, με «συνοδοιπόρους» υποδοχής για τους νέους μαθητές, κανόνες για έναν ήσυχο χώρο ή καθοδήγηση από μεγαλύτερους μαθητές με πρόγραμμα στήριξης. Ένας μόνο δείκτης κρατά τη δοκιμή εστιασμένη, για παράδειγμα πόσοι μαθητές χρησιμοποιούν τον ήσυχο χώρο κάθε μέρα ή μια γρήγορη ερώτηση για το αν νιώθουν ότι ανήκουν. Με τον καιρό η ομάδα βελτιώνει ό,τι δουλεύει και γράφει ένα απλό σχέδιο συντήρησης, ώστε οι βελτιώσεις να κρατήσουν (UNESCO, 2021; Leminen et al., 2012). Οι δράσεις αυτές συνδέονται με τον ΣΒΑ 4 «Ποιοτική εκπαίδευση» και τον ΣΒΑ 10 «Λιγότερες ανισότητες».

●       Πιλοτικές δράσεις γέφυρας με την κοινότητα. Πρόκειται για δράσεις που συνδέουν το σχολείο με τη γειτονιά: μια κοινή ημέρα καθαρισμού, η χαρτογράφηση ασφαλών διαδρομών προς το σχολείο ή μια μικρή έκθεση τοπικής ιστορίας μαζί με τη δημοτική βιβλιοθήκη. Είναι μικρές δράσεις, χτίζουν όμως εμπιστοσύνη ανάμεσα στους νέους και στους ενήλικες έξω από το σχολείο και δείχνουν πώς η δράση των μαθητών στηρίζει τους στόχους της πόλης (European Commission, Eurostat, 2020; ENoLL, n.d.). Συνδέονται με τον ΣΒΑ 17 «Συνεργασίες για τους στόχους» και τον ΣΒΑ 11  «Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες».

 

Συνηθισμένοι τύποι σχολικών Living Lab

Living Lab Τύπος	Εστίαση	Παράδειγμα
Οικολογικό σχολείο	Περιβάλλον, απορρίμματα, ενέργεια	Οι μαθητές σχεδιάζουν και δοκιμάζουν ένα σύστημα εξοικονόμησης ρεύματος στο εργαστήριο υπολογιστών.
Κοινωνική δικαιοσύνη	Δικαιοσύνη, ένταξη, δικαιώματα	Οι μαθητές κάνουν εκστρατεία για καλύτερη προσβασιμότητα στην αυλή για μαθητές με αναπηρία.
Γέφυρα με την κοινότητα	Σύνδεση με την τοπική κοινωνία	Οι μαθητές συνεργάζονται με έναν τοπικό κηπευτικό σύλλογο και σχεδιάζουν έναν κοινοτικό λαχανόκηπο στον χώρο του σχολείου.

 

 

Κανόνες Living Lab:  Τι δεν κάνουμε!

●       Μην παραλείπεις τη συγκατάθεση και την ιδιωτικότητα! (Λέμε πάντα στους ανθρώπους ποια δεδομένα θα συλλέξουμε και ζητάμε την άδειά τους.)

●       Μη σχεδιάζεις κάτι που δεν μπορείς να συντηρήσεις! (Αν μια ιδέα χρειάζεται χρήματα ή βοήθεια από ενηλίκους, μίκρυνέ την ή άλλαξε κατεύθυνση.)

●       Μη θεωρείς ότι η πρώτη ιδέα είναι η καλύτερη! (Δες τα σχόλια ως πολύτιμη τροφή για σκέψη και όχι ως κριτική.)

●       Μην ξεχνάς την ένταξη! (Σκέψου ποιος ωφελείται πρώτος από κάθε αλλαγή, αν αυτό είναι δίκαιο και ποιος μπορεί να μείνει έξω.) 

Κανόνες Living Lab: Τι κάνουμε!

●       Συνδιαμόρφωσε τους στόχους με τους ανθρώπους που αφορά! (Ζήτησέ τους να ορίσουν μαζί σου το πρόβλημα και το πώς θα μετρήσετε την επιτυχία.)

●       Ξεκίνα από μικρά! (Δοκίμασε σε μία τάξη, σε έναν διάδρομο ή για μία εβδομάδα και, αν πετύχει, επέκτεινε.)

●       Μέτρα ένα πράγμα! (Διάλεξε έναν απλό δείκτη, όπως πόσες φορές συμβαίνει κάτι, πόση ενέργεια ή πόσο φαγητό πάει χαμένο, ερωτηματολόγια ναι/όχι ή συνεντεύξεις, και παρουσίασέ τον σε αφίσα ή σε πίνακα.)

●       Μοιράσου τα αποτελέσματα! (Παρουσίασε σε ανθρώπους εκτός της ομάδας σου τι δοκιμάσατε, τι αλλάξατε και τι σχεδιάζετε μετά.)

●       Σχεδίασε τη συντήρηση! (Ποιος θα ξαναβάζει τις πινακίδες στους διαδρόμους; Ποιος θα αναπληρώνει τα υλικά; Κάθε πότε;)

 

 

 

Τα πιο συνηθισμένα λάθη και τι κάνουμε αντί γι’ αυτά.

Πρόβλημα (Τι δεν κάνουμε)	Περιγραφή (Το λάθος της βιασύνης)	Λύση (Τι κάνουμε)
Λάθος μέγεθος	ΜΗΝ προσπαθείς να λύσεις όλα τα προβλήματα της πόλης μαζί. Το πρότζεκτ γίνεται τεράστιο και μπερδεμένο.	ΚΑΝΕ κράτα το πρότζεκτ μικρό και εστιασμένο, για παράδειγμα «η σπατάλη φαγητού στην τάξη μας» και όχι «η παγκόσμια πείνα».
Πίεση χρόνου	ΜΗΝ αντιμετωπίζεις το Living Lab ως μια δράση της μιας φοράς. Η πραγματική αλλαγή θέλει χρόνο.	ΚΑΝΕ εντάσσεις το Living Lab μέσα στο πρόγραμμα των μαθημάτων, για παράδειγμα με τα μαθηματικά για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων.
Λείπουν τα στοιχεία	ΜΗΝ βασίζεσαι μόνο στο προαίσθημά σου ότι η λύση δούλεψε. Απόδειξέ το.	ΚΑΝΕ χρησιμοποιείς απλούς ελέγχους, όπως μια φωτογραφία «πριν και μετά», που δείχνουν καθαρά το αποτέλεσμα.

 

Να θυμάσαι: Ο κύκλος του Living Lab είναι μάθηση μέσα από την πράξη και κάθε εμπόδιο είναι ευκαιρία να δοκιμάσεις κάτι καλύτερο την επόμενη φορά!