Εκπαιδευτικό Υλικό

4. Ακτιβισμός και ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η έννοια της «ευρωπαϊκής ταυτότητας» μπορεί να ακούγεται αφηρημένη, αλλά γίνεται πραγματικότητα όταν άνθρωποι με διαφορετικό υπόβαθρο συνεργάζονται για το κοινό καλό. Τα σχολικά προγράμματα, όσο μικρά κι αν είναι, συνδέονται με ευρύτερες ευρωπαϊκές αξίες όπως το αίσθημα του «ανήκειν», την αλληλεγγύη και την εμπιστοσύνη στη δημοκρατία. 

Το αίσθημα του «ανήκειν» ενισχύεται όταν οι μαθητές συμβάλλουν στην βελτίωση του σχολείου τους με τρόπο που γίνεται αντιληπτός. Για παράδειγμα, ένας σταθμός ανακύκλωσης που σχεδιάστηκε και συντηρείται από τους μαθητές αποτελεί καθημερινή υπενθύμιση ότι «αυτό είναι το δεύτερο σπίτι μας και το φροντίζουμε». 

Η αλληλεγγύη σημαίνει να στεκόμαστε ενωμένοι ώστε κανείς να μην μένει πίσω: μια δωρεά βιβλίων σε ένα σχολείο-εταίρο που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να δημιουργήσει βιβλιοθήκη, μια εβδομάδα καλοσύνης όπου τα απορρίμματα τροφίμων μετατρέπονται σε δωρεές τροφίμων για ξενώνες, ή ένα έργο βελτίωσης της προσβασιμότητας για το σχολείο σας· δράσεις όπως αυτές δείχνουν ότι «όταν ένας από εμάς δυσκολεύεται, όλοι μας βοηθάμε». 

Η δημοκρατική εμπιστοσύνη χτίζεται όταν δημιουργούμε ή αναθεωρούμε κανόνες για να είμαστε δίκαιοι, όταν ακούμε τη γνώμη των μειονοτήτων, όταν είμαστε ειλικρινείς με τις υποσχέσεις μας. Πρέπει πάντα να είμαστε σαφείς στις πράξεις μας, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να μας εμπιστεύονται διότι οι άλλοι πρέπει πάντα να μπορούν να καταλάβουν τι κάναμε και γιατί, τι αλλάξαμε και τι θα δοκιμάσουμε στη συνέχεια (Συμβούλιο της Ευρώπης, 2018· UNESCO, 2021).

Η σύνδεση του ακτιβιστικού σας έργου με τους ΣΒΑ είναι ένας πρακτικός τρόπος για να συνδέσετε την τοπική προσπάθεια με τους παγκόσμιους στόχους. Ένα έργο για τη σπατάλη τροφίμων ταιριάζει με τον ΣΒΑ 12 (Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή). Μια εκστρατεία κατά της ρύπανσης από απορρίμματα ή μια γωνιά βιοποικιλότητας συνδέεται με τον ΣΒΑ 15 (Ζωή στη Γη). Μια δέσμευση για μετακίνηση με ποδήλατο στο σχολείο υποστηρίζει τον ΣΒΑ 13 (Δράση για το Κλίμα). Το να βλέπουν το δικό τους έργο μέσα σε ένα πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο πλαίσιο βοηθά τους νέους να κατανοήσουν ότι οι δράσεις τους αποτελούν σημαντικά μέρη ενός ευρύτερου πλαισίου (Ηνωμένα Έθνη, 2015; UNESCO, 2021).

Τα έργα σας μπορούν επίσης να συνδεθούν με την ευρωπαϊκή δημόσια πολιτική. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι ένα σχέδιο για την ΕΕ ώστε να γίνει λιγότερο επιβλαβής για το κλίμα και πιο αποδοτική στη χρήση των φυσικών πόρων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2020). Ενώ η Πράσινη Συμφωνία λειτουργεί σε επίπεδο πόλεων ή εθνών, οι στόχοι της υλοποιούνται μέσω επιλογών σε σχολικό επίπεδο: εξοικονόμηση ενέργειας, προσθήκη σκιάς και χώρων πρασίνου, βελτίωση των ποδηλατικών και πεζοδρομικών διαδρομών, και σχεδιασμός δίκαιης, χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχής, ώστε τα οφέλη να φτάνουν σε όσους τα χρειάζονται περισσότερο. Με αυτόν τον τρόπο, ο ακτιβισμός στο σχολείο δεν είναι ξεχωριστός από τις «μεγάλες» ευρωπαϊκές ιδέες αλλά ένας από τους καθημερινούς τρόπους με τους οποίους αυτές οι ιδέες βιώνονται από την επόμενη γενιά πολιτών (Συμβούλιο της Ευρώπης, 2018· Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2020· UNESCO, 2021).

Παρακάτω, μπορείτε να βρείτε τον κατάλογο όλων των ΣΒΑ.

Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης

• Στόχος 1. Εξάλειψη της φτώχειας σε όλες τις μορφές της παντού

• Στόχος 2. Εξάλειψη της πείνας, επίτευξη της επισιτιστικής ασφάλειας και βελτίωση της διατροφής και προώθηση της βιώσιμης γεωργίας

• Στόχος 3. Διασφάλιση υγιούς ζωής και προώθηση της ευημερίας για όλους, σε όλες τις ηλικίες

• Στόχος 4. Διασφάλιση μιας χωρίς αποκλεισμούς και ισότιμης ποιοτικής εκπαίδευσης και προώθηση ευκαιριών δια βίου μάθησης για όλους

• Στόχος 5. Επίτευξη της ισότητας των φύλων και ενδυνάμωση όλων των γυναικών και των κοριτσιών

• Στόχος 6. Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της βιώσιμης διαχείρισης του νερού και της αποχέτευσης για όλους

• Στόχος 7. Διασφάλιση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή, αξιόπιστη, βιώσιμη και σύγχρονη ενέργεια για όλους

• Στόχος 8. Προώθηση της σταθερής, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους

• Στόχος 9. Δημιουργία ανθεκτικών υποδομών, προώθηση της χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης εκβιομηχάνισης και ενθάρρυνση της καινοτομίας

• Στόχος 10. Μείωση των ανισοτήτων εντός των χωρών και μεταξύ τους

• Στόχος 11. Να καταστούν οι πόλεις και οι ανθρώπινοι οικισμοί χωρίς αποκλεισμούς, ασφαλείς, ανθεκτικοί και βιώσιμοι

• Στόχος 12. Διασφάλιση βιώσιμων προτύπων κατανάλωσης και παραγωγής

• Στόχος 13. Λήψη επείγοντων μέτρων για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της*

• Στόχος 14. Διατήρηση και βιώσιμη χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων για τη βιώσιμη ανάπτυξη

• Στόχος 15. Προστασία, αποκατάσταση και προώθηση της βιώσιμης χρήσης των χερσαίων οικοσυστημάτων, βιώσιμη διαχείριση των δασών, καταπολέμηση της ερημοποίησης, ανάσχεση και αναστροφή της υποβάθμισης του εδάφους και ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας

• Στόχος 16. Προώθηση ειρηνικών και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνιών για τη βιώσιμη ανάπτυξη, παροχή πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλους και δημιουργία αποτελεσματικών, υπεύθυνων και χωρίς αποκλεισμούς θεσμών σε όλα τα επίπεδα

• Στόχος 17. Ενίσχυση των μέσων υλοποίησης και αναζωογόνηση της παγκόσμιας εταιρικής σχέσης για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Σχήμα 4: Οι 17 ΣΒΑ (Πηγή: Ηνωμένα Έθνη, 2015)

Τέλος, πρέπει να θυμάστε ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα (όπως όλες οι ταυτότητες που σχετίζονται με την έννοια της «ανήκειν») είναι μια πρακτική, όχι απλώς μια ετικέτα. Αν εφαρμόζετε την αμεροληψία, την ειλικρίνεια και την ένταξη, και αν νοιάζεστε για τους ανθρώπους και τους τόπους γύρω σας, ήδη χτίζετε μια ευρωπαϊκή ταυτότητα. Μια απόφαση με σεβασμό τη φορά, ένα κοινό έργο μετά το άλλο, έτσι φέρνετε την αλλαγή (Ηνωμένα Έθνη, 2015; Συμβούλιο της Ευρώπης, 2018). Γι' αυτό και τα μικρά, καλά οργανωμένα έργα έχουν τόσο μεγάλη σημασία διότι σας βοηθούν να γίνετε ο τύπος του ανθρώπου που μπορεί να συνεργαστεί με άλλους για να βελτιώσει τον κόσμο!

Σχήμα 5: Κύκλοι ταυτότητας και ανήκειν.