Εκπαιδευτικό υλικό

3.2. Εθνική ταυτότητα

Είναι σημαντικό να μην συγχέουμε την ευρωπαϊκή ταυτότητα με την εθνική ταυτότητα. Ας εξετάσουμε μερικές από τις βασικές διαφορές.

1. Η εθνική ταυτότητα είναι σαν να είσαι μέλος μιας μεγάλης οικογένειας με παρόμοια χαρακτηριστικά, μιας χώρας (π.χ. Αυστρία, Ελλάδα, Ιταλία). Η ευρωπαϊκή ταυτότητα αναφέρεται σε κάτι μεγαλύτερο. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι μια συλλογική ταυτότητα, ένα συναίσθημα ότι είσαι επίσης μέρος κάτι μεγαλύτερου, της Ευρώπης, όπου πολλές χώρες συνεργάζονται.

2. Η εθνική ταυτότητα είναι κάτι που μαθαίνουμε όταν είμαστε παιδιά, από τις οικογένειές μας, τα σχολεία και τις τοπικές παραδόσεις. Προέρχεται από το γεγονός ότι μιλάμε την ίδια γλώσσα, γιορτάζουμε τις εορτές και γνωρίζουμε την ιστορία της χώρας μας. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα, από την άλλη πλευρά, είναι κάτι που συχνά ανακαλύπτουμε καθώς μεγαλώνουμε, όταν ταξιδεύουμε, σπουδάζουμε ή συμμετέχουμε σε δραστηριότητες με ανθρώπους από άλλες χώρες, και αρχίζουμε να νιώθουμε ότι όλοι μαζί αποτελούμε μέρος της Ευρώπης.

3. Υπάρχουν ομοιότητες αλλά και διαφορές στα σύμβολα που χρησιμοποιεί κάθε ταυτότητα. Η εθνική ταυτότητα εκφράζεται μέσω των εθνικών συμβόλων, όπως η εθνική σημαία, ο εθνικός ύμνος και οι εθνικές εορτές, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι παρόμοια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις διαφέρουν σε πολλές χώρες . Από την άλλη πλευρά, η ευρωπαϊκή ταυτότητα έχει τα δικά της σύμβολα, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι πανομοιότυπα με αυτά της ΕΕ, όπως η μπλε σημαία με τα κίτρινα αστέρια, ο ευρωπαϊκός ύμνος (Ωδή στη Χαρά) και ειδικές ημέρες που τιμούν την ευρωπαϊκή ενότητα, όπως η Ημέρα της Ευρώπης στις 9 Μαΐου. 

4. Η εθνική ταυτότητα σημαίνει ότι έχεις εθνικά πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα ψήφου ή η ελεύθερη κυκλοφορία σε κάθε χώρα, και περιλαμβάνει επίσης τις ευθύνες των πολιτών έναντι των εθνικών φορέων. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα, ως μια ευρύτερη έννοια, σου παρέχει περισσότερα δικαιώματα πέρα από τα σύνορα της χώρας σου, όπως το δικαίωμα να εργάζεσαι ή να σπουδάζεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ή να ταξιδεύεις στην Ευρώπη πολύ πιο εύκολα. 

5. Η εθνική ταυτότητα συνδέεται στενά με εθνικούς μύθους, ιδέες, περιφερειακή ιστορία και πολιτισμό και, σε πολλές περιπτώσεις, όλα αυτά αποτελούν τα κύρια συστατικά της εθνικής ταυτότητας. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα σχετίζεται κυρίως με κοινές ιδέες, όπως η συνεργασία, η οικοδόμηση της ειρήνης, οι δημοκρατικές αξίες και το αίσθημα του ανήκειν. 

Η εθνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι παρόμοιες αλλά διαφορετικές κοινωνικές μορφές. Ενώ η εθνική ταυτότητα θεωρείται ως ένα αίσθημα του ανήκειν σε μια στενή οικογένεια με τα ίδια χαρακτηριστικά και κοινούς εθνικούς μύθους και ιστορίες, η ευρωπαϊκή ταυτότητα θεωρείται ως ένα ευρύ πλαίσιο που δεν αντικαθιστά τις εθνικές ταυτότητες αλλά μάλλον τις αγκαλιάζει και χτίζει πάνω τους μια συλλογική οικογένεια ανθρώπων. Αυτοί οι άνθρωποι δεν χάνουν τις περιφερειακές ή εθνικές τους ταυτότητες, αλλά τις εμπλουτίζουν μέσω της συνύπαρξης και του αμοιβαίου σεβασμού κάτω από μια συλλογική ευρωπαϊκή «στέγη» (Lähdesmäki, 2012; Verhaegen, 2018).